GÖRSEL TASARIM İLKELERİ VE ÖĞELERİ

BENCE YAPARIZ SEN KIYAMAZSIN 

GÖRSEL TASARIM İLKELERİ VE ÖĞELERİ

Görsel tasarımlarda dikkat etmemiz gereken bazı hususlar vardır. Bunlar tasarımın ilgi çekici, anlam kazanması, sıkıcı olmaması gibi bir çok bakımdan önemlidir. Bu hususları tasarım öğeleri ve tasarım ilkeleri olmak üzere ikiye ayırmamız mümkündür.

Görsel Tasarım İlkeleri:

Bütünlük: Herhangi bir görseli meydana getiren öğelerin bir bütün olarak görünmesini sağlayan, o görselin öğeleri arasındaki ilişkiye bütünlük denir. Başka bir bakışla sözcükler ve diğer öğeler birlikte bir anlam oluştururlar. Yani her bir görsel öğe bir mesaj iletmek için düzenli bir şekilde birleştirilerek yazılmalıdır.

Vurgu: Vurgu öğretim materyalimi can alıcı noktasıdır ve konunun geri kalanına baskın olması gerekir. Kendini de zaten bu şekilde belli eder. Konunun önemli yerlerini belirtmek için çeşitli biçimler de kullanılabilir. Örneğin bir metinde kalın yazılarak italik ve ya altı çizili yazılarak vurgular yapılabilir.

Hizalama: Görsel materyaller de gerek yazılar gerekse grafikler birbirleri ile uyum içerisinde dikey ve yatay düzlemlere göre hızlı olması onun daha çabuk kavranılmasını sağlar.

Boyut ve Oran: Bir görselde sadece bir ağaç çizilmiş ise bize boyut yönünden hiçbir anlam ifade etmez. Önemli olan nesnelerin diğerleri ile beraber kullanıldığında boyutun ortaya çıktığıdır. Örneğin ağaç ile insan aynı anda bir görselde çizilirse ortalama bir insana göre ağacın boyu tahmin edilebilir. Bu yüzden boyutların gerçek orantılı olması önemlidir.

Farklılık: Farklılık bir öğenin karakterini onu farklılaştırmak için değiştirmek anlamına gelir (Brainard, 1998, s.114). Farklılık bütünlüğün tamamlayıcısıdır ve görsel ilgi yaratmak için ihtiyaç duyulur (Evans & Thomas, 2004, s.5). Bütünlük olmaksızın bir görüntü kaotik ve okunamaz olduğu gibi farklılığın olmadığı durumlarda da görüntü sıkıcı, donuk ve ilgi çekici olmayandır (Lauer & Pentak, 1995, s.38). İyi bir tasarım bütünlük ve farklılığın dengesi ile başarılır; öğelerin birbirine yeterince benzer olması ile onları bütün olarak algıladığımız gibi yeterince farklı olması ile de ilgi çekici buluruz (Faimon & Weigand, 2004, s.30). Öğeleri farklılaştırmak çizginin inceliği, kalınlığı, değeri, rengi, açısı, uzunluğu; şeklin büyüklüğü, rengi, oryantasyonu ve dokusu, tipi; rengin tonu, değeri, doygunluğu; değerin karanlığı, aydınlığı, üst ve alt anahtar değerleri, değer karşıtlığı; dokunun pürüzlülüğü ve düzlüğü ile sağlanır. Bütünlük ve farklılığın entegrasyonu için etkili bir yol bir tema üzerinde varyasyonların oluşturulması ile sağlanır.

Alan: Alan iki boyutlu tasarımda zorunlu olarak düzdür; genişlik ve yüksekliği vardır ama derinliği yoktur. Gören kişinin zihninde boşluk illüzyonu yaratabilecek belli işaretler vardır (Zelanski & Fisher, 1996, s.122). Bu işaretler kullanılarak sanatçılar ve tasarımcılar üç boyutlu olarak algılanabilecek resimler yaratabilirler (Lauer & Pentak, 1995, s.166).
Ölçü boşluk illüzyonu yaratmak için en kolay yollardan birisidir (Lauer & Pentak, 1995, s.168). Uzaklaşan cisimlerin gittikçe küçüldükleri yaşamımızda öteden beri gözlemlediğimiz bir olay olmasından dolayı büyükçe bir görüntü daha küçük olana göre daha yakın görünecektir (Lauer & Pentak, 1995, s.168). Örtüşen unsurlar resimde derinliği akla getiren bir diğer kolay yoldur (Lauer & Pentak, 1995, s.173). Nesneler bir diğerini örttüğünde örten nesne örtülene göre önde algılanır (Zelanski & Fisher, 1996, s.134).

Görsel Tasarım Öğeleri:

Çizgi: Çizgi genişliği ve derinliği olmayan tek boyutlu geometrik şekle denir. Farklı anlatımlarla çizgi eninden daha uzun işarettir (Brainard, 1998, s.26) veya sınırsız sayıda noktalara (Lauer & Pentak, 1995, s.108) verilen isimdir. Çizgiler nesnelerin çevrelenmesinde veya kenarların oluşturulmasında kullanılır. Çizgi tek başına veya diğer çizgilerle ya da yüzeylerle kombinasyonlar oluşturarak; Organize olabilir. Dokulaşabilir. Göze rehberlik eder. Hareketi görselleştirir. Anlatım, konu, tema oluşturabilir. Evrensel bir anlam taşıyabilir. Çizgiler farklı keyfiyette olabilir; kıvrımlı – düz, ince-kalın, hafif-keskin, dağınık-kontrollü. Çizgilerin farklı nitelikleri farklı anlamlar veya duyguları yansıtabilir: kıvrımlı bir çizginin doğal ve canlılık imgesi vereceği gibi dümdüz ve kırık çizgiler insan yapımı ve mekanik bir duygu verebilir.

Renk: Işığın kendi yapısına veya cisimlere yayılmaya bağlı olarak ortaya çıkardığı etkiye renk denir. Yani başka bir deyişle cisimlere yansıyan ışığın onlarda bıraktığı etkidir. Renklerin psikolojik özelliklerinin de olduğuna inanılmaktadır. Örneğin kırmızı ateşi sıcağı ifade ederken yeşil, mor, mavi ise soğuk u ifade etmektedir.

            Ayrıca renklerin beraber uyumlu bir şekilde kullanılması ise göze güzel görünmektedir.

Değer: Işığın bir özelliğidir. Parlaklık veya ton olarak da adlandırılır. Görece parlaklık veya karanlık şeklinde de ifade edilir. (Zelanski & Fisher, 1996, s.189) Değer kontrastı ışık ve karanlık arasındaki varyasyon derecesine referans vermektedir (Lauer & Pentak, 1995, s.212).
En yüksek değer karşıtlığı sadece siyah ve beyaz kullanılarak elde edilir (Brainard, 1998,
s.46).

Şekil: Şekil kapalı bir çizgisel öğenin çevrelediği alan (Arntson, 1998, s.45), farklı renk, değer veya doku ile oluşturulmuş bir alan (Arntson, 1998, s.45; Stewart, 2002, s.1-6), şekiller tarafından çevrelenmiş bir alan (Stewart, 2002, s.1-6) olarak ifade edilir. Şekil yükseklik ve genişliği olan ancak derinliği olmayan iki boyutlu bir nesnedir.
Geometrik şekiller daire, kare, üçgen, dikdörtgen gibi düz kenarları ve tutarlı eğimleri ile keskin ve kırıktır. (Zelanski & Fisher, 1996, s.87) Doğal veya organik şekiller doğada bulunur. (Brainard, 1998, s.38),

Doku: Doku bir nesnenin yüzey kalitesidir (Lauer & Pentak, 1995, s.153), pürüzlülüğü veya pürüzsüzlüğüdür (Brainard, 1998, s.54), bir dokunsal yüzey hissidir (Zelanski & Fisher, 1996, s.150). Gerçek veya dokunsal, doku aslında hissedilebilir (Lauer & Pentak, 1995, s.153). İki boyutlu tasarımda gerçek doku kanvas hissi veya kâğıdın yüzeyidir (Lauer & Pentak, 1995, s.154) veya kolâj yoluyladır (Zelanski & Fisher, 1996, s.151-155). Görsel dokular gerçek dokuların değer ve renk motifleri çoğaltılarak yaratılabilir (Lauer & Pentak, 1995, s.158).
Görsel doku işaretlerin ve şekillerin tekrarlanması yoluyla da oluşturulabilir (Stewart, 2002, s.1-16). Bir sayfa üzerinde harfler ve kelimeler görsel doku yaratabilir (Zelanski & Fisher, 1996, s.162) ve farklı ölçüler ve metin arası boşluklar dokunun görünüşünü değiştirebilir (Evans & Thomas, 2004, s.31).

KAYNAKÇA

Ateş Duygu, Cengizhan Cahit, Görsel Tasarım İlkelerinin BÖTE Bölümü Öğrencileri Tarafından Değerlendirilmesi

Twemlow, Alice, Ocak 2011, “Grafik Tasarım Ne İçindir?”, Yem Yayınları

Yalçın, Hasan, 2012, “Modern web tasarımı”.

Lauer, David & Pentak, Stephen (1995). “Design basics”, 4th edition. Ft. Worth, TX: Harcourt Brace College Publishers.